هادی تی وی فارسی دری : کریمه اهل البیت (سلام‌الله‌علیها)
تویتر
فیسبوک
گوگل
یوتیوب
Rss

کریمه اهل البیت (سلام‌الله‌علیها)

کریمه اهل البیت (سلام‌الله‌علیها)
  • 2017-07-25 10:07
  • چاپ
  • PDF
  • به اشتراک گذاری در فیسبوک
  • به اشتراک گذاری در تویتر
  • به اشتراک گذاری در گوگل پلاس
  • به اشتراک گذاری در واتساپ
  • تعداد كاربران 282
  • تعداد نظرات 0
  • -
    +

کریمه اهل البیت (سلام‌الله‌علیها)

چکیده:

حضرت فاطمه معصومه (س) مشهور به کریمه اهل بیت، دختر حضرت امام کاظم(ع) و خواهر امام رضا (ع)، از بانوان برجسته و با فضیلت خاندان اهل بیت (ع) و از جمله امامزادگان مدفون در قم است. زیارت مرقد او نزد شیعیان از جایگاه ویژه‌ای برخوردار است. او در مدینه به دنیا آمد و در سال ۲۰۱ هجری قمری به قصد دیدار برادرش حضرت امام رضا (ع) در طوس، وارد ایران شد؛ اما در میانه راه، به علت بیماری، در شهر قم درگذشت. بزرگان و عالمان دینی، ویژگی‌های شخصیتی و مذهبی وی را ستوده و از او روایاتی نیز نقل کرده‌اند.

ولادت و نسب

در منابع متقدم، ذکری از روز ولادت و درگذشت حضرت معصومه (س) نیامده ولی چند منبع در دوران اخیر ولادت ایشان را در اول ذی‌القعده سال ۱۷۳ق. در شهرمدینه ( مستدرک سفینه البحار، ۱۴۱۹ق، ج۸ ، ص۲۶۱) و وفات ایشان را در روز ۱۰ ربیع الثانی سال ۲۰۱ هجری قمری عنوان کرده‌اند. (انجم فروزان، ص۵۸؛ گنجینه آثار قم، ج۱، ص۳۸۶) شیخ مفید، در بین فرزندان دختر حضرت امام کاظم(ع) دو دختر را به نام‌های فاطمه صغری و فاطمه کبری ذکر می‌کند. (الارشاد، ج۲، ص۲۴۴) ابن جوزی، در شمارش فرزندان امام کاظم (ع) علاوه بر این دو، از فاطمه وُسطی و اُخری نیز نام می‌برد. (تذکرة الخواص، ص۳۱۵) نجمه خاتون مادر امام رضا (ع) مادر وی نیز هست. (دلائل الامامه، ص۳۰۹)

اسماء و القاب

از القاب وی می‌توان به معصومه، طاهره، حمیده، بِرّه، رشیده، تقیه، نقیه، رضیه، مرضیه، سیده، اُخت الرضا اشاره کرد. (انوار المشعشعین، ج۱ ، ص۲۱۱( در زیارتنامه‌ای، از دو لقب صدیقه و سیدة نساءالعالمین نیز یاد شده است. )زبدة التصانیف، ج۶، ص۱۵۹.)

«معصومه»، مشهورترین نام یا لقب این بانو است. این نام، از روایتی منتسب به امام علی بن موسی الرضا (ع) اخذ شده است که فرمود: «هر کس معصومه را در قم زیارت کند مانند کسی است که مرا زیارت کرده است.» (زاد المعاد، ۱۴۲۳ق، ص۵۴۷) همچنین نقل شده که وی خود را معصومه، خواهر امام رضا (ع) معرفی کرده است. (دارالسلام، ج۲، ص۱۷۰(

کریمه اهل بیت

حضرت معصومه امروزه به کریمه اهل بیت(ع) شهرت دارد. ظاهرا این نام‌گذاری مستند به خوابی است که سید محمود مرعشی نجفی، پدر آیه الله مرعشی نجفی دیده و در آن یکی از ائمه (ع)، حضرت معصومه را «کریمه اهل بیت» خوانده و مرعشی را به زیارت قبر ایشان سفارش فرموده است. (کریمه اهل بیت (س)، ص۴۳)

مقام علمی

در باب مکانت علمی حضرت معصومه نقل شده است که روزی عده‌ای از شیعیان وارد مدینه شدند و پرسش‌هایی داشتند که می‌خواستند از محضر امام کاظم(ع) بپرسند و ایشان در سفر بود. از این رو فاطمه معصومه (س) پاسخ آن پرسش‌ها را نوشت و به آنان تسلیم نمود. آنان از مدینه خارج شده و در بیرون شهر با امام (ع) رو برو شدند. هنگامی که امام (ع) پرسش‌های آنان و پاسخ‌های معصومه (س) را مشاهده کرد، سه بار فرمود: «فِداها اَبوها» پدرش به فدایش باد. (کریمه اهل بیت، ص ۶۳ و ۶۴ به نقل از کشف اللئالی)

همچنین از فاطمه معصومه (س) در جایگاه راوی، احادیثی نقل شده است که می‌توان به حبّ آل محمد (ص) (العوالم، ۱۴۰۹ق، ج۲۱، ص۳۵۴) مقام امیرالمومنین و شیعیان وی (بحارالانوار، ج۶۵، ص۷۶) اشاره کرد.

ازدواج

حضرت معصومه (ع)، هرگز ازدواج نکرد. درباره ازدواج نکردن وی، دلایلی ذکر شده است؛ از جمله:

1. وجود خفقان و اختناق در زمان خلافت هارون عباسی: خفقان در دوره خلافت هارون چنان شدید دانسته شده که شیعیان حتی جرأت پرسیدن سوالات شرعی خود از امام (ع) را نداشته‌اند؛ چه رسد به آنکه بخواهند با دختر امام موسی بن جعفر (ع) ازدواج کنند. پژوهشگران معتقدند زندانی شدن امام هفتم هم روی آوردن برای خواستگاری از دختران وی را کاهش داده است(راز عدم ازدواج حضرت معصومه (س) ، ص۱۰۳(

2. همتا نداشتن:‌ برخی معتقدند کمال علمی و معنوی حضرت معصومه (ع) در حدی بوده که کسی همتای او برای ازدواج نبوده است. در مقابل گفته شده است که ائمه (ع)، هیچ گاه مانع ازدواج دختران خود نمی‌شده و در قول و عمل، مردان مؤمن را همتای زنان مؤمن می‌دانسته‌اند. (راز عدم ازدواج حضرت معصومه (س) ، ص۱۰۳(

3. وصیت موسی بن جعفر (ع): ابن واضح یعقوبی معتقد است امام هفتم به دختران خود وصیت کرده بود که ازدواج نکنند. (یعقوبی، تاریخ، دار صادر، ج‏۲، ص ۴۱۵) پژوهشگران معتقدند اولا این وصیت بر خلاف سنت پیامبر و ائمه است، و در ثانی، در متن وصیت امام موسی بن جعفر، چنین توصیه‌ای وجود ندارد. (راز عدم ازدواج حضرت معصومه (س) ، ص۱۰۱-۱۰۳)

هجرت به ایران و ورود به قم

صاحب کتاب تاریخ قم می‌گوید:

در سال ۲۰۰ مأمون خلیفه عباسی، امام علی بن موسی الرضا (ع) را از مدینه به مرو برای ولایت‌عهدی طلب کرد و خواهر ایشان در سال ۲۰۱ به قصد دیدار برادر راهی مرو شد. (الغدیر، ج۱، ص۱۷۰)

گفته شده فاطمه معصومه پس از دریافت نامه برادرش، خود را آماده سفر نمود. (من لایحضره الخطیب، ج۴، ص۴۶۱) حضرت معصومه با کاروانی از بستگان و خویشانِ خویش راهی ایران شدند. چون به ساوه رسیدند دچار جنگ سختی با دشمنان اهل بیت شدند و همه برادران و برادرزادگان وی به شهادت رسیدند. فاطمه معصومه پس از دیدن جنازه‌های غرقه به خون عزیزانش به سختی بیمار شد. (قیام سادات علوی، ص۱۶۰) وی پس از این جریان، خادم خود را امر فرمود که او را به قم ببرد. (تاریخ قم، ۱۳۸۳ش، ص۱۶۳)

قول دیگر آن است:

چون خبر بیماری ایشان به آل سعد رسید تصمیم گرفتند خدمت ایشان رسیده و از وی درخواست کنند تا به قم بیایند. در این میان موسی بن خزرج بن سعد اشعری یکی از اشعریان قم (بحارالأنوار، ج‏۴۸، ص۲۹۰) و از اصحاب امام رضا (ع) بر این امر تقدم جست و خدمت فاطمه معصومه رسید. مهار شتر ایشان را گرفت و ایشان را وارد قم ساخت و در خانه خویش منزل داد. (بحارالانوار، ج۴۸، ص۲۹۰) در بعضی از منابع متأخر روز ورود حضرت معصومه (س) را ۲۳ ربیع‌الاول دانسته‌اند. (حضرت معصومه، فاطمه دوم، ص۱۱۱)

فاطمه معصومه ۱۷ روز در این خانه ساکن و به عبادت و راز و نیاز مشغول بود. اکنون عبادت‌گاه ایشان در منزل موسی بن خزرج در شهر قم، به «ستیه» یا «بیت‌النور» مشهور است. (منتهی الآمال، ج۲، ص۳۷۹(

درگذشت

تاریخ وفات حضرت معصومه (س) در منابع متقدم ذکر نشده است ولی منابع متأخر وفات ایشان را در روز ۱۰ ربیع الثانی سال ۲۰۱ هجری قمری در ۲۸ سالگی عنوان کرده‌اند. (انجم فروزان، ص۵۸؛  گنجینه آثار قم، ج۱، ص۳۸۶) برخی نیز روز ۱۲ ربیع الثانی را نقل کرده‌اند. (مستدرک سفینة البحار، ۱۴۱۹ق، ص۲۵۷)

شیعیان پیکر او را تشییع کردند و در منطقه‌ای به نام بابلان(حرم کنونی) که متعلق به موسی بن خزرج بود به خاک سپردند. درباره ماجرای دفن حضرت معصومه، کرامات و امور خارق العاده ای نیز نقل کرده‌اند. (ناصر الشریعه، تاریخ قم، ۱۳۸۳ش، ص۱۶۶؛ مجلسی، بحارالانوار، ۱۴۰۳ق، ج۴۸، ص۲۹۰) موسی بن خزرج سایبانی از بوریا بر فراز قبر وی قرار داد تا اینکه در سال ۲۵۶ زینب دختر امام جواد (ع) که برای زیارت مزار عمه خویش به قم آمده بود، قبه‌ای بر فراز آن بنا کرد.(منتهی الآمال، ج۲، ص۳۷۹)

فضیلت زیارت

در فضیلت زیارت حضرت معصومه (س) احادیثی از ائمه معصومین (ع) در دست است از جمله روایتی که بنابر آن، امام صادق (ع) می‌فرماید:

در قم، بانوئی از فرزندان من که نامش «فاطمه دُخت موسی» است رحلت می‌کند و با شفاعت او همه شیعیانِ ما وارد بهشت می‌شوند. (مستدرک سفینة البحار، ۱۴۱۹ق، ص۵۹۶؛ قزوینی، النقض، ص۱۹۶)

 و در بیانی دیگر زیارت او معادل بهشت نقل شده است. (بحارالانوار، ۱۴۰۳ق، ج۵۷، ص۲۱۹)

امام رضا (ع) فرموده‌اند:

 که هر کس او را زیارت کند مرا زیارت کرده. (ریاحین الشریعة، ج۵، ص۳۵)

و در فرمایشی دیگر می‌فرماید:

 بهشت از آن اوست. (عیون اخبارالرضا (ع)، ج۲، ص۲۷۱؛ مجالس المؤمنین، ج۱، ص۸۳)

امام جواد(ع)می‌فرماید:

هرکس قبر عمّه‌ام حضرت معصومه (سلام اللّه علیها) را با علاقه و معرفت در قم زیارت کند، أهل بهشت خواهد بود. (کامل الزیارات، ص۵۳۶، ح۸۲۷؛ بحارالانوار، ج۱۰۲، ص۲۶۶)

زیارتنامه

زیارتنامه ماثور حضرت معصومه(س) در کتبی مثل تحفة الزائر آمده است که علامه مجلسی در مقدمه آن می نویسد که تنها زیارت‌نامه‌هایی را در این کتاب نقل می‌کنم که سند معتبری داشته باشد. (تحفة الزائر،‌ص ۳) این زیارتنامه از امام رضا(ع) نقل شده است. (بحارالانوار، ۱۴۰۳ق، ج۱۰۲، ص ۲۶۵) غیر از حضرت فاطمه زهرا(س) تنها بانویی که زیارتنامه ماثور دارد، حضرت معصومه(س) می باشد. (عمه سادات زندگی حضرت معصومه(س)،‌ص ۴۶)

 

منابع

1.        امینی، علامه عبدالحسین،الغدیر، ترجمه: جمعی از نویسندگان، تهران: بنیاد بعثت، بی‌تا.

2.        بحرانی، شیخ عبدالله، عوالم، قم، ۱۴۰۹ق.

3.        تستری، محد تقی، تورایخ النبی و الآل، تهران، ۱۳۹۱ق.

4.        تشید، علی اکبر، قیام سادات علوی، تهران، ۱۳۳۱ش.

5.        خوانساری، مولی حیدر، زبده اتصانیف، قم، ۱۴۱۵ق.

6.        داخل بن سید، سید حسین، من لایحضره الخطیب، بیروت، ۱۴۱۲ق.

7.        سبط بن جوزی، تذکرة الخواص، قم، منشورات الشریف الرضی، ۱۴۱۸ق.

8.        شبیری زنجانی، سید موسی، جرعه‌ای از دریا، ج۲، موسسه کتاب‌شناسی شیعه، قم، ۱۳۹۰ش.

9.        شوشتری، قاضی نورالله، مجالس المؤمنین، تهران، بی‌تا.

10.   شیخ صدوق، محمد بن علی بن بابویه، عیون اخبار الرضا، بیروت: مؤسسه الاعلمی، ۱۴۰۴ق.

11.   شیخ مفید، محمد بن محمد بن نعمان، الارشاد فی معرفه حجج الله علی العباد، بیروت: دار المفید، ۱۴۱۴ق.

12.   طبری، محمد بن جریر، دلائل الامامه، قم، ۱۴۱۳ق.

13.   قرشی، باقر شریف، حیاة الإمام موسی بن جعفر علیهما السلام، بیروت: دار البلاغة، ۱۴۱۳ق.

14.   قزوینی رازی، عبدالجلیل، النقض، تهران، ۱۳۵۸ش.

15.   قمی، شیخ عباس، منتهی الآمال فی تواریخ النبی و الآل، قم: جامعه مدرسین، ۱۴۲۲ق.

16.   کاتوزیان، محمد علی بن حسین، انوار المشعشعین، چاپ سنگی، تهران، بی‌تا.

17.   کلینی، محمد بن یعقوب، الکافی، تهران: دار الکتب الاسلامیه، ۱۳۶۳ش.

18.   مجلسی، محمد باقر، بحارالانوار، بیروت: دار احیاء التراث العربی، ۱۴۰۳ق.

19.   مجلسی، محمد باقر، زاد المعاد، بیروت: مؤسسه اعلمی، ۱۴۲۳ق.

20.   محلاتی، ذبیح الله، ریاحین الشریعه، دار الکتب الاسلامیه، تهران، بی‌تا.

21.   مهدی‌پور، علی‌اکبر، کریمه اهل بیت (س)، قم، نشر حاذق، چاپ ۱، ۱۳۷۴ش.

22.   ناصر الشریعه، محمد حسین، تاریخ قم، بی جا: علامه طباطبایی، ۱۳۸۳ش.

23.   نمازی شاهرودی، علی، مستدرک سفینه البحار، قم: مؤسسه النشر الاسلامی، ۱۴۱۹ق.

24.   نوری، میرزا حسین نوری، دارالسلام، قم، بی‌تا.

25.   یعقوبی، ابن واضح اخباری، تاریخ یعقوبی، بیروت، دار صادر، بی‌تا.

حضرت فاطمه معصومه سلام الله علیها حضرت معصومه ولادت حضرت معصومه سلام الله علیها اسماء و القاب حضرت معصومه علیها سلام کریمه اهل بیت قم مقدسه فرزندان امام موسی کاظم علیه السلام زیارت حضرت معصومه علیها سلام

نظرات

پر بازدیدترین


تمام حقوق محفوظ است.
www.haditv.com | Powerd by : Dijlah